تحلیل مهاجرت نخبگان در مرکز هم اندیشی استادان و نخبگان دانشگاهی
وي برقراری نسبت و ارتباط بین «تعلیم و تربیت» و «مهاجرت نخبگان» را مستلزم بررسی موضوع از سه زاویه دانست و عنوان کرد: یکی، زمینههای تربیتی مهاجرت نخبگان، دوم، آثار تربیتی مهاجرت نخبگان و سوم، مدیریت تربیتی مهاجرت نخبگان است که البته اگر تأمل و مطالعهی بیشتری بشود میتوان به بابهای دیگری هم رسید و همچنین مطالب را دقیقتر ارائه کرد.
عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي دربارهي زمینههاي «تربیتی»، با تاکید بر فرمان گرفتن افراد از نگرشها و طرز تلقیهای خود، تصریح کرد:
مجموعهی طرز تلقیهایی که در فرد ایجاد شده، در او یک داوری به وجود آورده است و آن داوری این است که اگر میخواهی مطلوبتر، راحتتر، مناسبتر و بهتر زندگی بکنی بهتر است به فلان کشور مهاجرت کنی و اگر مهاجرت نکنی آرام نیستی.
یعنی زمینههای تربیتی عبارت است از مجموعهی طرز تلقیها و باورهایی که در سیر تکوینی تربیتی آن فرد – ازجمله در خانوادهاش- در او شکل گرفته و اکنون او را مدیریت میکند. یعنی خیلی راحت این را میپذیرد که من به جای این که در یک جامعهی اسلامی زندگی بکنم، در نظامی که به هر حال حرکتها و راهبردهای اصلیاش به سوی زمینهسازی برای کمال انسان است، مایل هستم بروم و در یک کشور دیگر زندگی بکنم.
این كارشناس علوم اجتماعي در مورد ارائهي راهکارهای مناسب در زمینهي مهاجرت نخبگان گفت: اگر ما بخواهیم در آیندهی دور و نزدیک جلوی مهاجرتهای نامطلوب را بگیریم - البته این لفظ نامطلوب به دلیل انگیزهای است که آن مهاجرت کننده محتملاً میتواند داشته باشد - و در ضمن بتوانیم مهاجرتهای مطلوب و هدفمند را تقویت بکنیم، باید نظام آموزشی و پرورشی کشور این مسئله را در راهبردهای سیاستگزاری و برنامهریزیهای خودش قرار بدهد. وی در ادامه تصریح کرد: هر مقدار، نسل باهویتتر باشد من تصور میکنم یا مهاجرتها کمتر میشود یا مهاجرتهای هدفمندی که مورد تأیید فرهنگ قرآنی است افزايش مييابد.
دکتر ملکی در ادامهي صحبتهايش با ياداوري آثار تربیتی مهاجرت بر خانواده، بستگان و جامعه، اظهار داشت: اگر مهاجرت نخبگان به مسئلهی اجتماعی تبدیل بشود، آنگاه دیگر اثر تربیتی مهاجر، فراتر از خانواده و قبیلهی او است. آن موقع دیگر اين مسئله شعاع اجتماعی پیدا میکند و طمعکنندگان به مهاجرت در بین جوانها و حتی نوجوانها زیاد میشود.
وی سپس حوزههای مختلف مدیریت اعم از سیاسی، اقتصادی، تربیتی و ... را مورد توجه قرار داد و با طرح این مسئله که بايد روشن شود در زمينهي مهاجرت نخبگان، چه مسئولان نظام و چه مدیریتهای پایینتری که با نخبگان در ارتباط هستند باید چه نوع مدیریت تربیتی را لحاظ بکنند، تاکید کرد: ما هر مقدار از نظر مدیریتی به نخبگان جامعه نزدیکتر و مرتبطتر بشویم، نخبگان در جامعه كمتر احساس غربت ميکنند؛ یعنی از بعد عاطفی و روانی دیگر احساس نمیکنند که جامعه و مسئولان با آنها هیچ کاری ندارند.
دكتر ملكي همچنین در زمینهي مدیریت تربیتی و تاثیر آن در کنترل مهاجرت گفت: اگر مدیریت تربیتی داشته باشيم فرد نخبه نمیرود و اگر رفت برمیگردد. ولی اگر به مدیریت تربیتی بيتوجهي كنيم ممکن است برود؛ چون زمینههای فکری و اعتقادی و باورهای قوی در همهي نخبگان وجود ندارد تا این اعتقادات، آنها را نسبت به مملكتشان وفادار نگه بدارد. ممکن است با یک مدیریت تربیتی نادرست يا یک برخورد عاطفی و روانی نامطلوب، به مهاجرتها دامن بزنیم.
تمامی خیر در سه خصلت جمع شده است: نگریستن، سکوت کردن و سخن گفتن، پس هر نگاهی که خالی از عبرت باشد، پریشانی و بی توجهی است و هر سکوتی که در آن تفکر و اندیشه وجود نداشته باشد، غفلت است و هر سخنی که در آن ذکر(خداوند) وجود نداشته باشد، لغو و بیهوده است. پس خوشا به حال کسی که نگاهش عبرت، سکوتش فکر و اندیشه و کلامش ذکر(و تسبیح خداوند متعال) باشد و بر گناه خود بگرید و مردم از شرش ایمن باشند. حضرت علی(ع)